Narratio

Paragraaf 19

Occiso Sex. Roscio primus Ameriam nuntiat Mallius Glaucia quidam, homo tenuis, libertinus, cliens et familiaris istius T. Rosci, et nuntiat domum non fili sed T. Capitonis inimici; et cum post horam primam noctis occisus esset, primo diluculo nuntius hic Ameriam venit; decem horis nocturnis sex et quinquaginta milia passuum cisiis pervolavit, non modo ut exoptatum inimico nuntium primus afferret sed etiam cruorem inimici quam recentissimum telumque paulo ante e corpore extractum ostenderet.  

occiso Sex. Roscio: het participium occisus staat voorop om de aansluiting bij het verhaal van de dood in §18 (occiditur) zo nauw mogelijk te krijgen. De laatste zin van §18 was een klein terzijde geweest.

primus ... primam ... primo ... primus / nuntiat ... nuntiat ... nuntius ... nuntium: lange reeks van woordherhaling met polyptota (zie thema stiljfiguren) die het punt van Cicero benadrukken: het gaat om de eerste bekendmaking van de moord in Ameria, en die gebeurde verrassend vroeg op de volgende dag.

inimici ... inimico ... inimici: eveneens sterke woordherhaling: opnieuw wordt onderstreept dat de tegenpartij baat bij de dood van vader Roscius had, zie ook exoptatum nuntium.

cisiis: het meervoud suggereert mogelijk dat er verschillende reiswagens (met verse paarden) klaarstonden om het nieuws zo snel mogelijk over te kunnen brengen.

cruorem inimici quam recentissimum telumque paulo ante e corpore extractum: de bloederige details versterken de theatraliteit van de narratio. Cicero wil zijn (op vele punten hypothetisch) verhaal bij zijn publiek zo neerzetten dat zij de details als het ware voor ogen zien; in de retorische theorie wordt dit verschijnsel enargeia of evidentia genoemd. Zie ook het commentaar bij §12 voor een vergelijkbaar levendige beschrijving en bij §24 (de huilende bewoners van Ameria).

exoptatum inimico nuntium: Cicero is in dit deel van de narratio vooral zeer suggestief – alle punten die hij vertelt (Roscius Magnus was in Rome, het bericht over de dood van vader Roscius bereikte Ameria bijzonder snel en werd niet eerst de zoon, maar iemand anders gemeld) zijn natuurlijk niet strafbaar en ook geen bewijzen; ook een inimicitia tussen twee personen zegt nog lang niet dat de een de andere ook wil doden!

homo tenuis: tenuis hier in de betekenis 'arm, behoeftig'

primo diluculo: 'bij de eerste ochtendschemering'

cisiis: een cisium is een lichte, tweewielige reiswagen. 

milia passuum: letterlijk 'duizend (van) passen' oftewel één Romeinse mijl (circa 1,5 km). 

quam recentissimum: 'zo vers mogelijk' (bij cruorem).